5.2. Styczeń 1525 — tygodnie, które wstrząsnęły Gdańskiem

5.2. Styczeń 1525 — tygodnie, które wstrząsnęły Gdańskiem

Wydarzeń stycznia 1525 roku nie da się zrozumieć bez uwzględnienia kontekstu, w jakim się rozgrywały. Europa przeżywała wówczas jeden z najbardziej burzliwych okresów w swojej historii. W Rzeszy Niemieckiej trwała Wielka Wojna Chłopska (1524-1525), w której setki tysięcy chłopów zbuntowały się przeciwko swoim panom pod hasłami zaczerpniętymi z teologii Lutra. W Prusach Książęcych wielki mistrz krzyżacki Albrecht Hohenzollern przygotowywał sekularyzację zakonu i konwersję na luteranizm, która dokonała się w kwietniu 1525 roku (hołd pruski). W Zurychu Huldrych Zwingli radykalizował reformację, idąc dalej niż Luter w odrzuceniu tradycji kościelnej. Gdańsk nie żył w izolacji — informacje o tych wszystkich wydarzeniach docierały do miasta i elektryzowały nastroje.

Bezpośredni ciąg wydarzeń rozpoczął się pod koniec 1524 roku, kiedy napięcia między pospólstwem a patrycjuszowską radą miejską osiągnęły punkt krytyczny. Tłem były nie tylko kwestie religijne, ale także — a może przede wszystkim — kwestie polityczne i ekonomiczne. Rzemieślnicy i niższe warstwy mieszczańskie od dawna domagały się wglądu w finanse miejskie, udziału w procesach decyzyjnych, reformy systemu podatkowego. Reformacja dostarczyła tym żądaniom ram ideologicznych i emocjonalnego paliwa.