5.8. Burmistrz Eberhard Ferber — katalizator politycznego buntu

5.8. Burmistrz Eberhard Ferber — katalizator politycznego buntu

Gdańskiego Pfaffensturmu nie można zrozumieć w oderwaniu od postaci Eberharda Ferbera — burmistrza, który uosabiał wszystko, czego pospólstwo nienawidziło w starym porządku. Ferber, patrycjusz z jednej z najbogatszych rodzin gdańskich, sprawował władzę w sposób autokratyczny, otaczając się klikami popleczników, lekceważąc żądania pospólstwa, pogardzając rzemieślnikami. Jego styl rządzenia — ostentacyjny, arogancki, obojętny na potrzeby niższych warstw — stał się symbolem skorumpowanej oligarchii, przeciwko której zwracał się gniew tłumu.

Rewolucja 1525 roku była wymierzona nie tylko w kler katolicki, ale także — a może przede wszystkim — w Ferbera i jemu podobnych. To nie przypadek, że artykuły pospólstwa zawierały żądania zarówno religijne, jak i polityczne: dla rzemieślników i czeladników reformacja religijna i reforma polityczna były dwiema stronami tego samego medalu. Obalone miały być dwie tyranie: tyrania skostniałego Kościoła i tyrania skorumpowanej oligarchii.

Ferber, zmuszony do ucieczki z miasta, zwrócił się o pomoc do króla — co nadało wydarzeniom gdańskim wymiar nie tylko lokalny, ale ogólnopaństwowy. Interwencja Zygmunta I w 1526 roku była w dużej mierze odpowiedzią na apel Ferbera i gdańskiego patrycjatu, który postrzegał reformacyjny bunt jako zagrożenie nie tylko dla katolicyzmu, ale dla całego porządku społecznego, na którym opierała się ich władza.