Zwartówko — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Zwartówko, po niemiecku Klein Schwartow, to niewielka kaszubska wieś w gminie Choczewo; przed 1945 rokiem należała do powiatu lęborskiego (Kreis Lauenburg i. Pom.) w prowincji Pomorze i rejencji koszalińskiej. Jej metryka sięga czasów krzyżackich: sprawozdanie wizytacyjne z 1437 roku wymienia Kleyne Schwartow wśród lenn wójtostwa lęborskiego wydanych na prawie polskim. 📌 Słownik geograficzny notuje tu stan z 1885 roku: 218 mieszkańców, w tym 213 ewangelików i 5 osób wyznania mojżeszowego, przy 19 domach i 34 dymach — wieś była więc niemal jednolicie ewangelicka. Własnego kościoła nie miała, a jej przynależność kościelna rozstrzyga się źródłowo. 📌 Wizytacja z 1658 roku wylicza Wielkie i Małe Zwartowo wśród wsi parafii w Salinie (Saulin), której kościołem filialnym była świątynia w Zwartowie; oba kościoły obsługiwał ksiądz saliński. 📌 Także spis z 2 grudnia 1895 roku przypisuje Zwartówko do Salina — zapisując tu 240 ewangelików i 3 osoby wyznania mojżeszowego — choć urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy miało już wtedy w Zwartowie. Do parafii zwartowskiej wieś przeszła więc dopiero wraz z jej powstaniem, 🟡 a to datuje się rozmaicie: Schultz liczy parafię od 1889 roku, Müller od 1902, wedle dokumentu z 14./23 listopada 1901. Z kościołem z 1929 roku przejście to nie miało związku. Cmentarz założono prawdopodobnie u schyłku XIX wieku — najstarszy odczytany nagrobek pochodzi z 1898 roku. Zajmuje około 0,26 hektara, z czego dziś około 0,18 hektara wolnej przestrzeni, na planie kw…