Zwartówko — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

W Zwartówku najstarszy odczytany nagrobek na cmentarzu pochodzi z 1898 roku; w źródłach nie znaleziono daty założenia. Zajmuje około 0,26 hektara, z czego około 0,18 hektara to dziś wolna przestrzeń. Ma plan kwadratu lub prostokąta i aleję osiową; wojewódzka ewidencja zabytków notuje go na działce 29. Zachowały się groby dziecięce, ziemne, z krzyżami, murowane groby dorosłych i kwatery rodzinne. Po 1945 roku cmentarz przekształcono w katolicki i część niemieckich nagrobków pozostawiono, ale teren jest zaniedbany i zarośnięty, a napisy częściowo czytelne. Karta konserwatorska z 15 listopada 1984 roku określa go jako czynny. Zwartówko to niewielka kaszubska wieś w gminie Choczewo; przed 1945 rokiem należała do powiatu lęborskiego (Kreis Lauenburg i. Pom.) w prowincji Pomorze i rejencji koszalińskiej. Po niemiecku nazywano ją Klein Schwartow, ale spis powszechny, Franz Schultz i Słownik geograficzny zgodnie zapisują formę Schwartowke. W 1364 roku komtur gdański Ludeke von Essen nadał Piotrowi Lettowowi na prawie polskim trzecią część Zwartowa; „die cleyne Swartow”, jak nazwano wieś w 1437 roku, wydzieliła się — jak wynika z opisu granic udziału Lettowa — nie z tej trzeciej części, lecz z pozostałych dwóch trzecich. W zapisie z 1437 roku wieś figuruje jako „trzecia część” i płaci od niej 21 skojców. Obok Jatzkowów, których przywilej lenny z 1527 roku objął cały łańcuch okolicznych dóbr, siedzieli tu Lantowowie. W połowie XVII wieku obie rodziny znikają, a majątek przechodzi do K…