Juszkowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Juszkowo, po niemiecku Gischkau, a w zapisie z 1220 roku „Uscov”, leży na Wyżynie Gdańskiej, w dawnym powiecie Wyżyn Gdańskich (Kreis Danziger Höhe). Do przełomu lat 1919 i 1920 należało do prowincji Prusy Zachodnie, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska — a ludność była tu w większości ewangelicka — po 1945 roku zaś do Polski. Wieś miała własny kościół ewangelicki: świątynię protestancką, luterańsko-unijną, nie mennonicką. Przy kościele działał cmentarz przykościelny, a jego dawną metrykę potwierdza siedemnastowieczna płyta nagrobna Hansa Kordta, zmarłego w 1607 roku, z herbem — odnaleziona w 2016 roku i poddana renowacji w 2017. Katolicy do 1923 roku należeli do parafii świętego Wojciecha na Oruni, a potem do Pruszcza Gdańskiego. *Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich* zapisał tu krótko: kościół luterski parafialny, szkoła w miejscu. Najstarszą wiadomość o przejściu tutejszego kościoła w ręce ewangelików przekazał ksiądz Jakub Fankidejski. Świątynia w Juszkowie była przed Reformacją filią kościoła świętego Wojciecha, a prawo patronatu należało do magistratu gdańskiego — i tą drogą, jak pisze Fankidejski, „wcześnie się dostał innowiercom”. Biskup Hieronim Rozrażewski próbował ją odzyskać: w 1583 roku posłał do Juszkowa osobnego komisarza, „którego jednak miejscowy predykant wcale nie dopuścił do kościoła”. Ten sam komisarz usłyszał wtedy w sąsiednim Pruszczu od tamtejszego duchownego ewangelickiego: „Nikogo za pana nie uznaję, tylko m…