Pomlewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Pomlewo, po niemiecku Pomlau, leży na pograniczu kaszubskim. Nie należało ani do Wolnego Miasta Gdańska, ani do Kreis Danziger Höhe — administracyjnie było częścią Kreis Karthaus, powiatu, który w 1920 roku przyznano Polsce, a w latach 1939–1945 wcielono do Reichsgau Danzig-Westpreußen. ⚠ To ustalenie kłóci się z tym, co o tej samej okolicy mówią sąsiednie opisy atlasu, i wymaga jednej wspólnej decyzji. Meyers Gazetteer podaje dla wsi około 1900 roku 432 mieszkańców. Urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy mieściły się w Przywidzu i tam też ludność załatwiała wszystkie sprawy urzędowe. Wspólnota była mieszana. Katoliccy Kaszubi należeli do parafii w Przywidzu, wzmiankowanej w 1765 roku; obok nich żyli ewangelicy, przypisani do tamtejszej parafii ewangelickiej — 📌 której kościół wzniesiono w latach 1830–1832 i poświęcono w 1832 roku. Krążąca po opisach data 25 października 1870 roku dotyczy najpewniej czego innego: Agathon Harnoch zapisuje, że parafia długo nie miała własnego duchownego — obsługiwali ją księża ze Skarszew, Przyjaźni i Lublewa — i dopiero w latach siedemdziesiątych ustanowiono tu duchownego na stałe. Tutejsi protestanci należeli do Kościoła unijnego i do luteran; mennonici, z którymi bywają myleni, osiedlali się na Żuławach, a nie na Wyżynie Gdańskiej. Własnej świątyni w Pomlewie nigdy nie było — kościół parafialny stał w Przywidzu, a wsi pozostał tylko cmentarz. Po nim zachowały się fragment ogrodzenia i aleja lipowa. Po 1945 roku przestano tu chować zmarłyc…