Załęże — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Dawny cmentarz ewangelicko-augsburski w Załężu w gminie Przodkowo datowany jest na drugą połowę XIX wieku; karta krajowej ewidencji podaje szerzej — wiek XIX. Ujęto go w ewidencji na podstawie karty cmentarza z 30 października 1985 roku; do rejestru zabytków nie trafił. Gminna ewidencja zabytków Przodkowa cmentarza nie wymienia: z Załęża notuje kapliczkę z 1931 roku, trzy domy mieszkalne i budynek dawnej szkoły. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku dobra *Zalense* razem z ośmioma przyległymi osadami liczyły 1319 mieszkańców, w tym 47 ewangelików, 1264 katolików i ośmiu Żydów, oraz 169 budynków mieszkalnych. Ewangelicy należeli do parafii w Kartuzach; katolicy — do parafii w Przodkowie, a z Jägersburga i Koponiewa — do parafii w Kielnie. Szkoły katolickie działały w Załężu i w szlacheckim Pomieczynie. Wieś była niemal w całości katolicka. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku notuje tu 496 mieszkańców: 489 katolików i siedmiu ewangelików, przypisując tych ostatnich do parafii ewangelickiej w Kartuzach, a katolików do parafii w Przodkowie. Ćwierć wieku później nic się w tym nie zmieniło: spis z 1 grudnia 1910 roku znów odsyła Załęże do Kartuz. Wieś liczyła wtedy 659 osób, a niemiecki jako język ojczysty podało zaledwie osiem osób — i wszystkie były wyznania rzymskokatolickiego. Że osobny cmentarz założyło i utrzymywało właśnie owych siedmiu ewangelików z 1885 roku, nie wynika z żadnego źródła; księga pogrzebów parafii w Kartuzach łączy go z rodziną wła…