Załęże — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Dawny cmentarz ewangelicko-augsburski w Załężu w gminie Przodkowo datowany jest na drugą połowę XIX wieku; karta krajowej ewidencji podaje szerzej — wiek XIX. Ujęto go w ewidencji na podstawie karty cmentarza z 30 października 1985 roku; do rejestru zabytków nie trafił. ⚠ Gminna ewidencja zabytków Przodkowa cmentarza nie wymienia: z Załęża notuje kapliczkę z 1931 roku, trzy domy mieszkalne i budynek dawnej szkoły. Wieś była niemal w całości katolicka. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku — wykaz gmin powiatu kartuskiego, strona pięćdziesiąta czwarta, pozycja sto trzydziesta druga — notuje tu 496 mieszkańców, 489 katolików i siedmiu ewangelików, przypisując tych ostatnich do parafii ewangelickiej w Kartuzach, a katolików do parafii w Przodkowie. Ćwierć wieku później nic się w tym nie zmieniło: spis z 1 grudnia 1910 roku znów odsyła Załęże do Kartuz. 🟡 Że właśnie ta siódemka założyła i utrzymywała osobny cmentarz, nie wynika z żadnego źródła; wiadomo tylko, że cmentarz ewangelicki tu był i jest w ewidencji. W spisie z 1910 roku wieś liczyła 659 osób, z czego zaledwie osiem podało niemiecki jako język ojczysty. Sama osada jest znacznie starsza od tej statystyki. Kolonię założono około 1639 roku, a w 1654 roku nadał ją Jan Kazimierz; w XVIII wieku dwór miał tu własną kaplicę domową. 🔴 Kto ją utrzymywał, źródła podają rozbieżnie: *Słownik geograficzny* przypisuje ją Lubińskim, Jakub Fankidejski w spisie utraconych kościołów i kaplic diecezji chełmińskiej — Łebińskim. Ta sama ks…