Różyny — cmentarz przykościelny przy kościele św. Wawrzyńca

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz przykościelny przy kościele świętego Wawrzyńca w Różynach (*Rosenberg*), w gminie Pszczółki, opiera się na jednym z najstarszych zapisów, jakimi atlas rozporządza — i zapis ten mówi wprost o ludziach, których tam grzebano. 📌 Wizytacja archidiakonatu pomorskiego, prowadzona z polecenia biskupa Hieronima Rozrażewskiego, ma o Różynach dwa wpisy. Pierwszy, z 1583 roku, jest zwięzły: „Wieś Rosenberg szlachecka. Wszystko heretyckie od jakichś trzech lat. Ze Szorcem, dworzaninem królewskim, należy pertraktować o przywrócenie tego kościoła”. 📌 Że chodzi o Różyny pod Gdańskiem, a nie o inną z licznych pruskich miejscowości tej nazwy, rozstrzygają trzy rzeczy naraz. Wpis stoi między Łęgnowem — wsią opata oliwskiego, gdzie dzierżawca Dulski był heretykiem, a kościół nazwano wprost heretyckim — a Kłodawą, obiema leżącymi na Wyżynie Gdańskiej. Wymienia z nazwiska Szorca, tego samego, który w kodeksie pelplińskim trzyma Rozenberk w dzierżawie jako starosta kiszewski. Wreszcie John Muhl, czytając ten sam zbiór, przypisuje zapis Różynom i nazywa właściciela: Johann v. Schorz z rodziny protestanckiej, syn starosty kiszewskiego, dziedzic Paglau. Określenie „szlachecka” tłumaczy się dzierżawą w ręku szlachcica — kodeks pelpliński nazywa tę samą wieś królewską. 🟡 Wskazanie „od jakichś trzech lat”, cofające początek luterańskiego okresu wsi do około 1580 roku, jest w tym źródle rzadkie: wizytator zwykle stwierdzał stan, a nie jego początek. Drugi wpis, w kodeksie pelplińskim na stronie…