Skarszewy — cmentarz ewangelicki
Schöneck (Westpreußen)
- Zniszczony / zamknięty
- 1971
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- starogardzki
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Dawny cmentarz ewangelicki w Skarszewach leżał na północnym skraju miasta, na wzniesieniu u zbiegu ulic Dworcowej i Młyńskiej. Miał kształt trapezu rozszerzającego się ku południowi i zajmował 0,6 hektara. Skarszewy — Schöneck in Westpreußen — były na katolickim Kociewiu wyjątkiem: miastem o bardzo silnej warstwie ewangelickiej, a przy tym siedzibą sądu wojewodzińskiego — Schultz w dziejach powiatów wejherowskiego i puckiego wspomina wezwanie przed „Woiwodengericht in Schöneck” w 1680 roku. Do 1920 roku miasto należało do powiatu kościerskiego (Kreis Berent) w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie; w latach 1920–1939 leżało w granicach Drugiej Rzeczypospolitej, w województwie pomorskim, a w latach 1939–1945 pod okupacją niemiecką, w powiecie kościerskim (Landkreis Berent) w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (Reichsgau Danzig-Westpreußen). Tutejsi protestanci byli luteranami i ewangelikami unijnymi; osobne od nich pozostawały miejscowa gmina baptystów, z własnym cmentarzem, oraz gmina żydowska. Dawniejsze dzieje miejscowego protestantyzmu splatają się z prepozyturą świętego Jerzego. Ksiądz Jakub Fankidejski opisuje ją jako stojącą przed bramą Chojnicką, na przedmieściu, połączoną ze szpitalem i cmentarzem; za czasów krzyżackich miała własnego proboszcza, a w 1526 roku król Zygmunt I przyłączył ją jako filię do fary — zapewne z braku funduszów. Luterańskie nabożeństwo odprawiano w skarszewskiej farze od 1551 roku, a pierwszym duchownym ewangelickim był Benedikt …
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Cmentarze — Parafia św. Michała Archanioła w Skarszewach — kwerenda workflow
- Visitationes archidiaconatus Pomeraniae Hieronymo Rozrażewski Vladislaviensi et Pomeraniae episcopo factae, „Fontes” TNT, zeszyt 2
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 458 — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 207 — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. II”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 85 (2006) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907 — źródło drukowane
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- G. Borchers, „Der ehemalige evangelische Friedhof in Schöneck”, „Berenter Kreisbote” nr 16 (2012), s. 8–10; tamże, nr 6 (2004), s. 8 i 18; nr 17 (2013), s. 14–15 (przekład artykułu D. Abramowicz z „Dziennika Bałtyckiego”); nr 20 (2016), s. 10–11 (relacja G. Borchers i tekst tablicy) — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 44 — źródło drukowane
- „Berenter Kreisbote” nr 5 (2003), s. 10 — źródło drukowane
- G. Borchers, „Schöneck macht sich — oder will sich aufmachen!”, „Berenter Kreisbote” nr 17 (2013), s. 17–18 (za „Dziennikiem Bałtyckim” z 19 sierpnia 2013 roku i „Dziennikiem Kociewskim” z 23 sierpnia 2013 roku) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.