Monasterzysko Wielkie — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Monasterzysko Wielkie, po niemiecku Groß Münsterberg, leży w gminie Stary Dzierzgoń, w powiecie sztumskim. Cmentarz ewangelicki założono tu na skrzyżowaniu dróg, po wschodniej stronie wsi; ewidencja datuje go na drugą połowę XIX wieku i podaje jego powierzchnię — 0,33 hektara. Cmentarz nie jest wpisany do rejestru zabytków: figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków pod pozycją 93, a ewidencję gminną przyjęto zarządzeniem numer 81/12 wójta gminy. W tej samej miejscowości ewidencja wymienia ponadto kaplicę grobową z połowy XIX wieku (pozycja 92), wpisaną do rejestru zabytków pod numerem 766 decyzją z 12 września 1973 roku. Karta cmentarza z listopada 1988 roku ocenia jego stan słowami: „Nagrobków brak.Drzewostan w stanie dobrym”. Czytelność całości założenia była wtedy dobra, lecz układ kwater, nagrobków i mogił — zły; najstarszy istniejący nagrobek pochodził z około 1900 roku. W tej samej karcie zapisano, że we wschodniej części cmentarza stała kaplica z drugiej połowy dziewiętnastego wieku. Cmentarz nie miał muru ani bramy, otaczały go szpalery lip — około dwudziestu drzew o pniach grubości od osiemdziesięciu do stu dwudziestu centymetrów, w dobrym stanie zdrowotnym. W wykazie parafii ewangelickich powiatu morąskiego w Słowniku geograficznym tej wsi nie ma. W tym samym Słowniku zapisano, że księgi starostwa przezmarkowskiego z 1601 roku wymieniają w Münsterbergu polskich osadników; źródło nie rozróżnia przy tym Monasterzyska Wielkiego od Małego. Boetticher omawia Groß Müns…