Koniecwałd — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Koniecwałdzie (po niemiecku Konradswalde) opisuje Gminny Program Opieki nad Zabytkami Miasta i Gminy Sztum na lata 2016–2020. Program podaje, że jest to cmentarz ewangelicki z drugiej połowy XIX wieku, założony na nieregularnym wzniesieniu o powierzchni 0,15 ha, do którego wejście prowadziło przez małą, drewnianą bramę od zachodu. Według dokumentu cmentarz jest „bardzo zniszczony”, nagrobki są porozbijane i brak ogrodzenia, a założenie zielone zachowało się stosunkowo dobrze. W gminnej ewidencji zabytków obiekt figuruje pod pozycją 585, na działkach 234/3 i 237. Słownik geograficzny podaje, że kościół parafialny istniał tu od początku — ufundowany w 1263 roku, murowany z cegły. Koniecwałd leży przy dawnym bitym trakcie z Malborka do Sztumu; pierwszy przywilej otrzymał w 1284 roku. W dokumentach krzyżackich wieś występuje jako Conratswald (1402); później zapisywano ją jako Conaradswalde, Kumrtswalde i Conderozwalde. W 1659 roku zapisywano ją jako Koniecwald, a w 1700 roku jako Konietzwol. Nazwę wziął od pierwszego sołtysa Konrada i od lasu druzińskiego, w którym wieś założono. W 1626 roku kościół w Koniecwałdzie zburzyli Szwedzi, ostrzeliwując z dział, a w 1631 roku zniesiono tutejszą parafię i przyłączono kościół do Sztumu jako filialny. Według księgi pamiątkowej powiatu sztumskiego z 1975 roku ruiny stały do 1802 roku, kiedy je rozebrano. Według tej księgi materiał z rozbiórki posłużył do budowy kościoła w Dąbrówce Malborskiej (Deutsch Damerau). Ewan…