Lichnowy — dawny kościół ewangelicki (Lichtenau, nieistniejący)

Z Wikipedii (PL)

W Lichnowach na Żuławach Malborskich, po niemiecku Groß Lichtenau, ewangelicka gmina istniała już w 1602 roku. W tym samym roku powołano pierwszego duchownego — Weissmanna z frankońskiego Uffenheim — a w 1609 roku wypędzono go, jak zapisano, dla Ewangelii. Nabożeństwa odprawiano najpierw w domu prywatnym, potem w kościele wzniesionym prawdopodobnie w czasie pierwszej albo drugiej wojny szwedzkiej. Ten trzeba było rozebrać w 1695 roku, a nowy — postawiony mimo głośnego sprzeciwu duchowieństwa katolickiego — stał do 1842 roku. 📌 Stąd bierze się rozbieżność dat wokół budowy: 1842 to rok rozbiórki starej świątyni, a następną poświęcono w 1844 roku. Piotr Birecki opisuje ją jako budowlę o nawie w konstrukcji ryglowej (fachwerk, tak zwany mur pruski) z murowaną wieżą; pracami kierował inspektor budowlany Klopsch z Malborka. 🟡 Harnoch nazywa całość budowlą szachulcową, orientowaną, z masywną wysoką wieżą od zachodu i nie wspomina o murze; rozbieżności co do materiału wieży nie sposób rozstrzygnąć. Kościół stał pod patronatem miejscowych gospodarzy, ołtarz i ambona tworzyły jedną całość — typowe dla świątyń luterańskich połączenie ołtarza z amboną, powstałe równocześnie z budową — a organy o dziewiętnastu głosach, z dwoma manuałami i pedałem, zbudował Scherweit. Wieś wzmiankowano w 1254 roku, a przywilej lokacyjny wystawił dla niej w Malborku Werner von Orseln. 📌 Rok 1321, z którym się ten dokument wiąże, nie musi być pomyłką: wielkim mistrzem Orseln był dopiero w latach 1324–1330,…