Tczew — zbór baptystyczny (kolebka baptyzmu na Pomorzu)
Dirschau
- Rok powstania
- 1910
- Czy aktywny dziś
- Tak (kościół czynny)
- Powiat
- tczewski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Tczew, po niemiecku Dirschau, leży nad Wisłą, na Kociewiu. Przed 1920 rokiem był miastem powiatowym w rejencji gdańskiej i w prowincji Prusy Zachodnie; w latach 1920–1939 należał do województwa pomorskiego w II Rzeczypospolitej. Dzisiejsza placówka Kościoła Chrześcijan Baptystów działa przy ulicy Sobieskiego 18 i podlega Pierwszemu Zborowi w Gdańsku. Po dawnym zborze pozostała kamienica przy ulicy Sambora 15, wzniesiona w 1910 roku, z kaplicą i częścią mieszkalną — budynek stoi do dziś. Protestancka przeszłość miasta sięga XVI wieku. Wizytacja archidiakonatu pomorskiego, prowadzona z polecenia biskupa włocławskiego i pomorskiego Hieronima Rozrażewskiego od 19 lipca do 22 sierpnia 1583 roku, zapisała o Tczewie: „Oppidum pene totum haerese infectum est” — „miasteczko jest niemal całe zarażone herezją”. Wizytator dodał, że do kościoła katolickiego wchodzą już tylko zupełnie nieliczni, i to uboższego stanu, a nikt z zamożniejszych mieszczan. Słowa te są oceną wizytatora, strony w ówczesnym sporze wyznaniowym. Sam Tczew objechał wówczas ksiądz kanclerz. Osobny zapis tej samej wizytacji dotyczy pochówków. Miejscowy proboszcz katolicki pobierał opłaty pogrzebowe od wszystkich — „sive sit catholicus sive haereticus, modo illi funeralia solvat”, „czy to katolik, czy heretyk, byle mu tylko opłatę pogrzebową zapłacił” — i pozwalał każdego bez różnicy grzebać na cmentarzu i w kościele. Wizytator uznał to za zły przykład i polecił tego zabronić. W 1583 roku katolików i innowierców chowa…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- R. Rząd, „Zbór baptystów w Tczewie (1859–1945)”, „Rocznik Gdański” LXXIX (2019), s. 113–145 — artykuł naukowy
- G. Burclaw, „Baptyści”, Ruch Inicjatyw Obywatelskich Tczewa, dawnytczew.pl — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Dirschau — źródło drukowane
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1 — monografia
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 19 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.