Sobowidz — kościół (dawniej ewangelicki)
Sobbowitz
- Rok powstania
- 1843
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Sobowidz, po niemiecku Sobbowitz, był wsią domenalną nad Motławą, w czasach krzyżackich grodem i siedzibą wójta tczewskiego. W 1450 roku w Sobowidzu złożyli hołd wielkiemu mistrzowi rycerze i knechci okręgu tczewskiego, wolni, sołtysi wsi niemieckich oraz przedstawiciele Skarszew i Kościerzyny. Zamek z początku czternastego wieku zajęli Polacy w 1410 roku, gdańszczanie zburzyli go w 1459 (według Theodora Hirscha zdobyło go i zrównało z ziemią już pod koniec marca 1454 roku pospolite ruszenie z posiłkami gdańskimi), około 1512 roku odbudował go wojewoda Jerzy Bażyński, w 1585 dzierżył go Hans Beier, a w siedemnastym wieku wieś należała do starostów niegrodowych. Relikt zamku wraz z zespołem dworsko-parkowym figuruje dziś w rejestrze zabytków pod pozycją 1586 (dawny numer 1148 rejestru województwa gdańskiego). Według Słownika geograficznego wizytacja biskupa Rybińskiego z 1780 roku naliczyła w Sobowidzu 97 katolików i 65 akatolików, czyli niekatolików — w praktyce luteranów. Kościół we wsi jest młody. Muhl zapisał, że świątynię ewangelicką w Sobowidzu ufundowano w 1785 roku, a poświęcono 2 marca 1789; ten sam dzień podaje Harnoch. Rok potwierdza topografia Goldbecka, drukowana w latach 1788–1789, która przy królewskim folwarku Sobowidz, siedzibie urzędu domenalnego, notuje „nowo zbudowany kościół luterański” pod patronatem króla. Był to budynek dwukondygnacyjny: na górze sala nabożeństw, na dole plebania i szkoła. Wtedy też, w 1789 roku, wcielono do nowej parafii ewangelickich…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreises Danzig” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 2), Danzig 1885 — inwentarz zabytków
- Kościół Przemienienia Pańskiego w Sobowidzu – Wikipedia — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Kreis Danziger Höhe — Wikipedia (niem.) — strona internetowa
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- J. F. Goldbeck, „Volständige Topographie des Königreichs Preussen”, cz. 2: „Topographie von West-Preussen”, Marienwerder 1789, s. 211 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 395 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. X, hasło „Sobowidz” — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 61, pozycja 306 — źródło drukowane
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 50 — źródło drukowane
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 106 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 70, 201; t. 2, s. 489; t. 3, s. 725; t. 5, s. 1294, 1295, 1424; t. 6, s. 1609, 1788 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 23 czerwca 1895 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 14, s. 93–94 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 16 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 8, s. 70 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.