Sobowidz — kościół (dawniej ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Sobowidz, po niemiecku Sobbowitz, był wsią domenalną nad Motławą, w czasach krzyżackich grodem i siedzibą wójta tczewskiego. Zamek z początku czternastego wieku zajęli Polacy w 1410 roku, gdańszczanie zburzyli go w 1459, około 1512 roku odbudował go wojewoda Jerzy Bażyński, w 1585 dzierżył go Hans Beier, a w siedemnastym wieku wieś należała do starostów niegrodowych. Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wymienia Sobowidz w powiecie starogardzkim, w dziale obwodów dworskich, i to dwa razy: jako domenę z 705 mieszkańcami i jako część nadleśnictwa z 14 mieszkańcami, wśród których było 12 ewangelików i 2 katolików. Do 1920 roku wieś leżała w prowincji Prusy Zachodnie i rejencji gdańskiej, w latach 1920–1939 w granicach Wolnego Miasta Gdańska, a od 1939 do 1945 roku w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Przewagę mieli tu ewangelicy — te same liczby, które notuje „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego”, pochodzą właśnie ze spisu: 705 mieszkańców, wśród nich 461 ewangelików, 217 katolików, 19 dysydentów i 8 osób wyznania mojżeszowego. Wieś miała własną parafię i szkołę ewangelicką, a parafia sięgała daleko poza jej granice: w tym samym spisie trzynaście miejscowości sąsiedniego powiatu tczewskiego wskazuje Sobowidz jako swój ośrodek parafialny. Miejscowi katolicy należeli do parafii w Trąbkach Wielkich. Tutejsi protestanci byli luteranami, a po 1817 roku należeli do Kościoła unijnego pod patronatem pruskim. Pierwszy kościół ewangelicki z 1798 roku rozebrano w 1837; ob…