Gdańsk — kaplica Lazaretu przy Bramie Oliwskiej (nieistniejąca)
Lazarettkirche (Kirche zum Lazarett; Lazarett am Olivaer Tor)
- Rok powstania
- 1745
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelicko-augsburskie
Z Wikipedii (PL)
Za Bramą Oliwską, przy dzisiejszej ulicy Dyrekcyjnej, stał od końca XV wieku miejski szpital zwany Lazaretem albo szpitalem świętego Łazarza. Od 1543 roku służył w nim duchowny luterański, a na piętrze głównego budynku urządzono wtedy salę na kaplicę, z amboną wychodzącą na zewnątrz. Według kazania wygłoszonego na poświęcenie nowego kościoła w 1746 roku kazania w tej sali głosił początkowo duchowny mieszkający w tylnym szpitalu przy Świętym Duchu, z którym Lazaret był związany; pierwszego stałego duchownego, Paula Hirscha, ustanowiła rada miasta w 1620 roku. Według Encyklopedii Gdańska własnego duchownego szpital miał od 1624 roku; spis duchownych gdańskich Efraima Praetoriusa w wydaniu z 1760 roku zaczyna listę wcześniej. Wymienia on pod nagłówkiem „Zum Lazareth” 17 tutejszych duchownych, od Paulusa Hirschiusa w 1620 roku do Jakuba Tischlera w 1748 roku, i zaznacza, że wszystkie wymienione przed nim kościoły należały do ministerium niezmienionej Konfesji Augsburskiej. Jeden z nich, Maciej Gumiński, został w 1698 roku złożony z urzędu za nieporządne życie i przeszedł na katolicyzm. Według Adama Szarszewskiego w latach 1698–1702 duchownym Lazaretu był sam Efraim Praetorius (1657–1723), według autora najbardziej zaciekły przeciwnik pietyzmu, a duchowny Lazaretu Bartholomäus Hank zasiadał w 1735 roku w powołanej przez radę miejską komisji, która miała badać przypadki sprzyjania pietyzmowi. W 1695 roku mistrz murarski Barthel Ranisch opisał Lazaret, zwany też Domem Ospy, jako duż…
Źródła zewnętrzne
- A. Szarszewski, M. Gliński, B. Śliwiński, „Szpital Miejski (Lazaret przy Bramie Oliwskiej)”, Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
- E. Praetorius, „Danziger Lehrer Gedächtniß”, Danzig und Leipzig 1760, rozdz. XIII „Zum Lazareth” — wykaz duchownych
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — inwentarz archiwalny
- „Dyrekcja Kolei w Gdańsku”, Wikipedia — encyklopedia
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 104, 25 — źródło drukowane
- N. H. Möller, „Die Herrlichkeit des Hauses in welchem GOttes Ehre wohnet … bey Einweihung der neuen Kirche des Danziger Lazareths … den 23 October MDCCXLVI … in zweyen Predigten vorgestellet … Nebst einer Vorrede von Herrn M. Hermann Bordewisch”, Danzig 1746, s. 13–14 — źródło drukowane
- B. Ranisch, „Beschreibung Aller Kirchen-Gebäude der Stadt Dantzig”, Danzig 1695, Anhang, s. 75 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 73–75 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 60–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1914, cz. IV, s. 61–63 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1918, cz. IV, s. 58–61 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- A. Szarszewski, „Szpitale gdańskie XVI–XVIII w. a duchowość protestancka”, „Studia Historica Gedanensia” 11, 2020, s. 175, 178–179, 181–182 — artykuł naukowy
- „Kirchen-Buch der Hospital-Kirchen zum H. Lazaro”, księga pamiątkowa kaplicy Lazaretu w Gdańsku założona w 1711 roku, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5399 (Archion 15425) — źródło archiwalne
- Księga pamiątkowa (Gedenkbuch) reformowanego zboru świętej Elżbiety w Gdańsku z lat 1796–1847, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 5292 (Archion 14720) — źródło archiwalne
- M. G. Löschin, „Etwas zur Geschichte der Kirchen Danzigs”, „Gedana” Bd. 2, Danzig 1815, Stück 34, s. 539–544 (Polona) — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.