Borzechowo — dawny kościół ewangelicki (Bordzichow, 1833)
Bordzichow
- Rok powstania
- 1822
- Powiat
- starogardzki
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kościół ewangelicki w Borzechowie, po niemiecku Bordzichow, wsi kociewskiej w dzisiejszej gminie Zblewo w powiecie starogardzkim, jest dziś rzymskokatolickim kościołem parafialnym pod wezwaniem świętej Anny przy ulicy Lipowej 4. Rejestr zabytków województwa pomorskiego obejmuje go wraz z cmentarzem przykościelnym wpisem nr A-1662 z 28 maja 1998 roku. Cmentarz ma w atlasie osobny wpis. Agathon Harnoch zapisał, że tutejsi ewangelicy należeli wcześniej do parafii w Nowych Polaszkach (Paleschken) i do Starogardu. Na skutek prośby skierowanej wprost do króla Fryderyka Wilhelma III nowo tworzona gmina otrzymała 7000 talarów i plac na królewskim folwarku domenalnym w Borzechowie — pod kościół parafialny, plebanię, budynki gospodarcze proboszcza oraz dom szkolny z mieszkaniem organisty. Proboszczowi przydzielono ponadto z tego folwarku cztery łany, później także część łąk nad rzeczką Czarna Woda, i zapewniono mu trzysta talarów stałego rocznego dochodu. Świątynię poświęcono 7 lipca 1833 roku, pod patronatem królewskim; tego samego dnia ustanowiono pierwszego proboszcza, Gontkowskiego. Według berlińskiej gazety z sierpnia 1833 roku kościół poświęcił radca konsystorialny dr Breßler, przy radosnym i licznym udziale ludności z całej okolicy, a król oprócz daru 7000 talarów zapewnił uposażenie duchownego i pozostałych sług kościelnych. Piotr Birecki zalicza kościół w Borzechowie do budowli w stylu arkadkowym Karla Friedricha Schinkla. Podaje, że król przekazał grunt i fundusze w 1820 ro…
Źródła zewnętrzne
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 456–457 — źródło drukowane
- P. Birecki, „Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich. Relacje między państwem a Kościołem ewangelicko-unijnym”, Toruń 2014, s. 92 (przypis 192) i 208 — monografia
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku, nr A-1662 — źródło drukowane
- zabytek.pl — kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki pw. św. Anny, Borzechowo — rejestr/ewidencja NID
- Program opieki nad zabytkami gminy Zblewo na lata 2022–2025 (uchwała nr LXXIV/530/2023 z 9.10.2023; Dz. Urz. Woj. Pom. 2023, poz. 4829), s. 26 i 54 — dokument samorządowy
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, hasło „Borzechowo”, t. VII, hasło „Paleschken”, t. VIII, hasło „Polaszki” — źródło drukowane
- E. Alabrudzińska, „Protestantyzm w Polsce w latach 1918–1939”, Toruń 2004 — monografia
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1913, nr 3 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1913, nr 4 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1913, nr 9 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1913, nr 10 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 42 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen”, 24 sierpnia 1833 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Królewiec), 17 stycznia 1852 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „National-Zeitung” (Berlin), 11 marca 1860 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Echo der Gegenwart” (Akwizgran), 10 marca 1888 roku, s. 5 (obraz strony: Universitäts- und Landesbibliothek Bonn, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 8 marca 1913 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.