Księgi wyznaniowe luteranizmu

Kościół Ewangelicko-Augsburski ma swoje podstawowe dokumenty — tak zwane księgi wyznaniowe, zwane też symbolami wiary. To nie są książki, które trzeba czytać jak podręcznik. To wyznania — wspólnotowe deklaracje, które mówią: oto w co wierzymy, oto co nas łączy.

Są trzy wyznania starożytne. Najstarsze to Apostolskie Wyznanie wiary — to samo, które słyszymy podczas chrztu. Mówi o Bogu Trójjedynym, o Jezusie Chrystusie, o Duchu Świętym, o Kościele i życiu wiecznym. Powstało w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, kiedy ludzie chcieli w prostych słowach wyrazić, w co wierzą.

Potem jest Wyznanie nicejsko-konstantynopolitańskie — głębsze, bardziej teologiczne, sformułowane na soborach w Nicei (325) i Konstantynopolu (381). Wyznaje wiarę w jednego Boga w trzech osobach — Ojca, Syna i Ducha Świętego.

Trzecie to Wyznanie Atanazjusza — wyznanie teologa, który tak bardzo bał się herezji, że napisał wyznanie, w którym każdy artykuł kończy się groźbą: „kto chce być zbawiony, musi trzymać się tego wyznania„.

Teraz Reformacja. W 1530 roku w Augsburgu Filip Melanchton napisał Wyznanie augsburskie — 28 artykułów wiary ewangelickiej. To najważniejszy dokument luteranizmu. Mówi o Bogu, o grzechu, o Chrystusie, o usprawiedliwieniu, o Kościele, o sakramentach. Został przedstawiony cesarzowi Karolowi V jako oficjalna deklaracja nowego wyznania.

Potem są Artykuły szmalkaldzkie — testament teologiczny Marcina Lutra, napisany na wypadek, gdyby miał umrzeć przed soborem. Są ostre, bez kompromisów — w nich Luter mówi, co jest niepodważalne, a co może być przedmiotem dyskusji.

Mały katechizm i Duży katechizm to podręczniki — proste teksty do czytania w domu i w kościele. Mały katechizm Lutra z 1529 roku to chyba najkrótszy podręcznik wiary na świecie — 80 stron, każde słowo na wagę złota.

Formuła zgody z 1577 roku to dokument, który zażegnał spory wewnątrz luteranizmu. Dwanaście artykułów wyjaśnia, gdzie luteranie się zgadzają, a gdzie nie.

Wszystkie te teksty razem tworzą tak zwaną Księgę zgody — zbiór dokumentów wyznaniowych, które są normą dla Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce.