Communicatio idiomatum
Wymiana właściwości
Co przysługuje boskiej naturze Chrystusa, można orzec o naturze ludzkiej (i odwrotnie). Klucz do luterańskiej Chrystologii i nauki o Wieczerzy.
Co to znaczy?
Communicatio idiomatum — „wymiana właściwości”. Klasyczny temat chrystologiczny: w Chrystusie, w jednej Osobie, są dwie natury (boska i ludzka). Ojcowie Soboru Chalcedońskiego (451) ustalili: bez zmieszania, bez przemiany, bez podziału, bez rozdzielenia.
Luterańska teologia rozwinęła ten temat: TO, co przysługuje jednej naturze, można PRZYPISAĆ Osobie Chrystusa — także w odniesieniu do drugiej natury. Innymi słowy: właściwości boskie „przechodzą” na naturę ludzką, a właściwości ludzkie na naturę boską — nie zmieszując natur, ale poprzez jedność Osoby.
Po co takie dziwactwo?
Bo to klucz do Wieczerzy Pańskiej. Jak ciało Chrystusa może być JEDNOCZEŚNIE w niebie (przy Ojcu) i w chlebie eucharystycznym tu na ołtarzu? Odpowiedź luterańska: bo natura ludzka Chrystusa — poprzez jedność Osoby z boską naturą — uczestniczy we własnościach boskich, w tym we wszechobecności.
Zwingli krytykował: „ciało nie może być na dwóch miejscach naraz”. Luter odpowiedział: zwykłe ciało — nie. Ciało CHRYSTUSA — tak, bo to ciało Osoby Boga.
Trzy rodzaje wymiany
Marcin Chemnitz (XVI w., teolog luterański) rozróżnił:
-
Genus idiomaticum — Osobie Chrystusa przypisujemy właściwości każdej z natur (Chrystus „cierpiał” — natura ludzka; Chrystus „jest wszechmocny” — natura boska).
-
Genus apotelesmaticum — dzieła zbawcze Chrystusa są dziełami obu natur razem (cierpienie zbawcze to boskie cierpienie ciała).
-
Genus maiestaticum — właściwości boskie przekazane są naturze ludzkiej (i to jest sporne — odrzucone przez kalwinizm, kluczowe dla luteranizmu).
Praktycznie
Bez communicatio idiomatum nie ma luterańskiej Wieczerzy. To dlatego ten ezoteryczny temat jest pieczołowicie strzeżony w Formule Zgody.
Klucz
„Cała pełnia Bóstwa zamieszkuje cieleśnie w Chrystusie.” — Kol 2,9.