cykl historii · poewangelicku.pl

Pomorze — historie

Dwadzieścia dwie opowieści z dziejów Pomorza Gdańskiego — od reformacji w protestanckim Gdańsku, przez język i tożsamość Kaszubów i Słowińców, wojny i granice, aż po techniczny rozmach pruskiej prowincji. Ludzie, świątynie, książki i maszyny, które ukształtowały krainę nad Bałtykiem.

Część IReformacja i wiara w Gdańsku

Reformacja

Czternastu na Długim Targu

Reformacja przyszła do Gdańska jako rewolucja społeczna — i skończyła się toporem na głównym placu miasta.

Wyznania

Druga reformacja

Kalwiniści w luterańskim Gdańsku — cicha, długa wojna dwóch protestanckich wyznań.

Świątynia

Kolos z cegły

Kościół Mariacki — największy ceglany kościół świata, przez cztery wieki serce luterańskiego Gdańska.

Zaroślak

Pierwszy zbudowany od podstaw

Kościół Zbawiciela na Zaroślaku — pierwsza protestancka świątynia Gdańska wzniesiona od zera.

Słowo

Biblia, która ocaliła język

Najważniejszy protestancki przekład Pisma na polski powstał w 1632 roku w wielonarodowym Gdańsku.

Muzyka

Muzyczna stolica Bałtyku

Gdańsk XVII wieku, gdzie spotykały się style niderlandzki Sweelincka i włoski Carissimiego.

Nauka

Szkoła, która kształciła Prusy

Gdańskie Gimnazjum Akademickie — protestancka kuźnia elit intelektualnych całego regionu.

Sztuka

Rzeźbiarz złotego Gdańska

Abraham van den Blocke nadał kształt Neptunowi, Złotej Bramie i najsłynniejszym budowlom miasta.

Diaspora

Szkot zwany Danzig Willie

Kupiec z Aberdeen zbudował z gdańskiego handlu zamek w Szkocji — jeden z tysięcy Szkotów w Rzeczypospolitej.

Wspólnoty

Inne drogi do Boga

Baptyści, adwentyści, zielonoświątkowcy — mniejsze wspólnoty w religijnej mozaice Gdańska.

Prawosławie

Wschodnia wiara nad Motławą

Od carskiej kaplicy po wspólnotę przesiedleńców z Kresów — prawosławie w Gdańsku.

Konflikt

Krwawy sąd toruński

Tumult toruński 1724 — od zdjętej czapki do egzekucji burmistrza, która wstrząsnęła protestancką Europą.

Część IIKaszubi, Słowińcy i ich mowa

Literatura

Poeta, który zginął w lesie

Leon Heyke chciał dać Kaszubom epos równy mitom Północy. Napisał go — i zginął w Szpęgawsku 1939.

Druk

Pierwsze kaszubskie słowo

Szymon Krofey i kancjonał z 1586 roku — najstarszy drukowany ślad języka kaszubskiego.

Słowińcy

Księżna, która ocaliła słowiańskie słowo

Ostatnia z Gryfitów zleciła przekład katechizmu na mowę słowińskich rybaków.

Gryfici

Skarb księcia Sambora

Słowiańska dynastia, która rządziła Pomorzem pół tysiąclecia — i legenda zatopionego skarbu.

Żuławy

Mennonici znad Wisły

Pacyfiści z Niderlandów, którzy osuszyli Żuławy i przez stulecia tworzyli osobny świat nad deltą.

Część IIIWojny, granice i pamięć

Architektura

Kościoły jak z Berlina

Pruski neogotyk i nadworni architekci, którzy nadali kształt kaszubskim miasteczkom.

Międzywojnie

Państwo, którego nie chciał nikt

Wolne Miasto Gdańsk — protestancka większość pod rosnącym cieniem nazizmu.

Okupacja

Lista, która dzieliła

Zbrodnia pomorska 1939 i dramat Niemieckiej Listy Narodowej — najczarniejszy rozdział dziejów regionu.

Część IVPruskie Pomorze — technika i postęp

Kolej

Szyny wzdłuż morza

Magistrala z 1870 roku połączyła Gdańsk z resztą Pomorza i odmieniła nadmorskie miasteczka.

Fortyfikacje

Twierdza na mierzei

Jak Niemcy zamienili wąski cypel Helu w morską fortecę najeżoną działami.